Primary Care Unit Innovation in Thailand + นวัตกรรมบริการสุขภาพปฐมภูมิ

รายงานผลการดำเนินงานของโครงการ

หลักการและเหตุผล

ปัจจุบันวิถีการดำเนินชีวิตของประชาชน ภาวะเศรษฐกิจ สภาพสังคม และสิ่งแวดล้อมได้เปลี่ยนแปลง ไปอย่างรวดเร็วค่านิยมของประชาชนหันมาเน้นที่วัตถุนิยมมากขัน เกิดการแข่งขันขึ้นในสังคม ต้องเร่งรีบทำงานหารายได้เพื่อมาสนองตอบความต้องการของตนเอง ทำให้ต้องทำงานหนัก ไม่มีเวลาได้พักผ่อนอย่างเพียงพอ หรือสังคมในปัจจุบันอาศัยพึ่งเทคโนโลยี มาแทนกำลังคนมากขึ้น  สุขนิสัยการกินอาหารเปลี่ยนไปจากเดิมอาศัยอาหารกึ่งสำเร็จรูป หรือ อาหารปรุงสุกจากตลาดที่ผู้ประกอบอาหารขาดความรู้เรื่องการสุขาภิบาลอาหาร ขาดความรับผิดชอบ    ผลกระทบดังกล่าวส่งผลให้ภาวะสุขภาพของประชาชนเป็นอย่างมากซึ่งเป็นเหตุให้เกิดปัญหาด้านสุขภาพและโรคต่างๆที่คุกคามสุขภาพของประชาชนเพิ่มขึ้นปัญหาด้านการเจ็บป่วยมีแนวโน้มเกิดการเปลี่ยนแปลงไปในลักษณะที่สลับซับซ้อนขึ้นประกอบกับนโยบายการปฏิรูปสุขภาพของรัฐบาลได้เน้นให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการค้นหาปัญหาสุขภาพเกิดการเรียนรู้และตระหนักถึงความสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาพนำซ่อมสุขภาพให้สามารถดูแลตนเอง สมาชิกครอบครัว และชุมชนในขั้นพื้นฐานด้านสุขภาพได้ โดยมีหน่วยงานของรัฐ ให้การสนับสนุน เน้นให้การบริการเชิงรุกเพื่อสร้างสุขภาพของประชาชน จากสถิติการเจ็บป่วยและตายของประชาชนตำบลนาเหลือง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน ในปี 2548-2549 มีอัตราประชาชนที่ป่วยและตายด้วยโรคที่เป็นปัญหาทางด้านสาธารณสุข

จากโรคดังกล่าวมีสาเหตุเนื่องมาจาก ประชาชน ร้อยละ 60.50  มีพฤติกรรมสุขภาพไม่ถูกต้อง ชอบ ดื่มสุรา สูบบุหรี่   บริโภคอาหารที่ไม่ถูกสุขลักษณะ และไม่ครบ 5 หมู่ที่ร่างกายต้องการ  นอกจากนั้นประชาชนยังไม่เห็นความสำคัญ ของการสร้างสุขภาพของตนเอง มุ่งเน้นที่การรักษาของแพทย์เมื่อมีการเจ็บป่วย  ตลอดถึงด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม  ที่ไม่เอื้ออำนวยต่อการมีสุขภาพดี  ก่อให้เกิดภาวะเครียดสูง การขาดการดูแลตนเองเบื้องต้นอย่างถูกต้อง  ซึ่งโรคที่กล่าวมาข้างต้น นอกจากจะทำให้สุขภาพของผู้ป่วยทรุดโทรม  ทรมานทั้งด้านร่างกายและจิตใจ ยังทำให้เสียค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษาพยาบาลต้องใช้งบประมาณเป็นจำนวนมาก ทำให้เป็นภาระของรัฐบาล  ผู้ป่วยและญาติต้องเสียทั้งเงินและเวลาในการดูแลรักษาพยาบาลแต่ละครั้งของการเจ็บป่วย

ในปี พ.ศ.2548 -2549 ที่ผ่านมาสถานีอนามัยนาเหลืองได้จัดทำโครงการเรื่องการสร้างกลุ่มเรียนรู้มุ่งสู่การดูแลสุขภาพผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงและเบาหวาน จากผลการดำเนินกิจกรรมดังกล่าวพบว่าผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงส่วนใหญ่สามารถควบคุมระดับความดันโลหิตของตนเองได้และมีผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มขึ้นน้อยกว่าก่อนทำกิจกรรม แต่ในผู้ป่วยโรคเบาหวานถึงจะมีผู้ป่วยส่วนหนึ่งที่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลของตนเองได้แต่มีบางกลุ่มที่ยังถือว่าเป็นปัญหาอยู่และพบว่าเกิดภาวะแทรกซ้อนในบางราย ดังนั้นในปี พ.ศ.2550สถานีอนามัยตำบลนาเหลือง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน  จึงได้จัดทำโครงการ เรื่อง หมอสามัญประจำหมู่บ้าน ซึ่งเป็นโครงการเกี่ยวกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเพื่อการดูแลตนเองเฉพาะกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานซึ่งเป็นโครงการที่ต่อเนื่องจากปี2548 เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่ได้ตระหนักและให้ความสำคัญของการสร้างสุขภาพและยังมีความคาดหวังว่าประชาชนในพื้นที่จะสามารถดูแลสุขภาพเบื้องต้นทั้งด้านการป้องกันและส่งเสริมสุขภาพของตนเองและของคนในครอบครัวได้ และทำให้การพึ่งพาด้านการรักษาพยาบาลลดลงให้ลักษณะการทำงานในสถานีอนามัยเป็นแบบเชิงรุกมากกว่าเชิงรับ ดังนั้นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการปฏิบัติตัวของผู้ป่วยเบาหวานให้สามารถดูแลสุขภาพของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีองค์กรส่วนท้องถิ่นและทีมสุขภาพตำบลนาเหลือง เข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาและสร้างเสริมสุขภาพคนในตำบลนาเหลืองเพื่อนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีและทำให้เกิดเป็นความยั่งยืนต่อไปได้