Primary Care Unit Innovation in Thailand + นวัตกรรมบริการสุขภาพปฐมภูมิ

รายงานผลการดำเนินงานของโครงการ

หลักการและเหตุผล

ศูนย์สุขภาพชุมชนเป็นหน่วยงานด่านแรกของระบบสาธารณสุข  เป็นหน่วยงานที่เชื่อมและใกล้ชิดกับภาคประชาชน   โดยมีบทบาทสำคัญทั้งด้านการส่งเสริมสุขภาพ  บทบาทการจัดบริการสุขภาพแบบองค์รวมและบทบาทการสนับสนุนการพึ่งตนเองด้านสุขภาพของประชาชน  การพัฒนาศูนย์สุขภาพชุมชนที่ผ่านมาพบว่า  หากต้องการให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่จะนำไปสู่การพัฒนาระบบสุขภาพชุมชน  กลไกหลักทางภาครัฐซึ่งมีวิธีการทำงานตามผลผลิตอาจมีข้อจำกัดในด้านการทำงานเชิงพัฒนา  โดยเฉพาะระบบฐานข้อมูลสุขภาพของชุมชน  ที่สะท้อนปัญหาและพฤติกรรมเสี่ยง  รวมถึงการใช้ฐานข้อมูลในชีวิตการทำงานจริงของคนทำงานในชุมชน  รวมไปถึงการสร้างการเรียนรู้เพื่อพัฒนาไปสู่ระบบสุขภาพชุมชน

จากการดำเนินงานที่ผ่านมาในเขตอำเภอวังเหนือเป็นไปในลักษณะต่างคนต่างทำ  ไม่ได้มาร่วมกันคิดร่วมกันทำเวลาเกิดผลดีก็ดีไป  แต่ถ้าเกิดผลเสียก็จะเป็นบทเรียนราคาแพง  ที่เสียทั้งเวลา  เสียทั้งงบประมาณ ที่สำคัญผู้ป่วยก็จะไม่ได้ได้รับการดูแลที่ดีพอ  อีกทั้งยังมีปัญหาเรื่องจำนวนเจ้าหน้าที่ที่ไม่เพียงพอและยังเป็นพื้นที่ห่างไกลจากในเมืองทำให้ยิ่งต้องผิดพลาดไม่ได้เลยในการดูแลผู้ป่วย  เพื่อลดข้อผิดพลาดดังกล่าวมาข้างต้นทางเจ้าหน้าที่ทุกคนจึงมีความต้องการพัฒนาตนเองด้วยการรวมกลุ่มในการศึกษาเรื่อง NCD เพื่อนำไปใช้กับชุมชนและพัฒนาตัวเจ้าหน้าที่อีกทั้งระบบการทำงานของตนอง  จากข้อมูลผู้ป่วยเบาหวานปี 2549 พบว่าเขตอำเภอวังเหนือมีผู้ป่วยเบาหวาน 746 ราย อัตราป่วย--------ต่อแสนประชากร  ได้รับการดูแลต่อเนื่อง 746 ราย มีภาวะแทรกซ้อนทางตา 330 ราย คิดเป็นร้อยละ 44.24 มีภาวะแทรกซ้อนทางไต 187 ราย คิดเป็นร้อยละ 25.07 มีภาวะแทรกซ้อนจากเท้า 9 ราย  คิดเป็นร้อยละ  1.21

เพื่อให้เกิดการพัฒนาคุณภาพบริการและการเรียนรู้ร่วมกันของศูนย์สุขภาพชุมชนและผู้เกี่ยวข้อง  อันจะนำไปสู่การพัฒนาระบบสุขภาพชุมชนอย่างยั่งยืน  เครือข่ายที่มีความหลากหลาย   เป็นกลไกหนึ่งที่จะพัฒนาคุณภาพบริการของ ศสช.  และขยายการเรียนรู้จากระดับบุคคล  กลุ่มเครือข่าย  โดยใช้การวิเคราะห์ทุนและการแลกเปลี่ยนบทเรียนที่ผ่านการดำเนินงานของเครือข่ายที่ได้ตั้งเป้าหมายร่วมกัน  เครือข่าย NCD  อำเภอวังเหนือ  จังหวัดลำปาง  ซึ่งเป็นเครือข่ายที่เกิดจากการที่ศูนย์สุขภาพชุมชนได้ผ่านการประเมินมาตราฐาน PCU   อันประกอบด้วย  ศสช.บ้านฮ่าง  ,  ศสช.บ้านทุ่งฮั้ว  ,  ศสช.บ้านป่าแขม  ,  ศสช.บ้านปงถ้ำ  ,  ศสช.บ้านตึงใต้ , ศสช.บ้านดอนแก้ว  ,  ศสช.บ้านวังใหม่ , ศสช.บ้านปงวัง   จำนวน  8  แห่ง  จึงเข้าร่วมโครงการพัฒนาเครือข่ายการเรียนรู้เพื่อพัฒนาบริการสุขภาพปฐมภูมิ  เพื่อจัดโอกาสให้ศูนย์สุขภาพชุมชนได้ศึกษาตนเอง  สามารถเข้าใจตนเองและมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์กับ ศสช.ในเครือข่าย ส่งผลให้เกิดการพัฒนางาน พัฒนาองค์ความรู้ผ่านประสบการณ์ในเวทีแลกเปลี่ยนดังกล่าวจนเกิดการพัฒนาให้เกิดระบบสุขภาพของชุมชนนำไปสู่การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน  และสามารถเชื่อมต่อกับเครือข่ายการเรียนรู้ที่มีอยู่แล้วเพื่อให้เกิดการพัฒนาร่วมกันต่อไป